#Montessori Basics 1 - Spelen is het werk van een kind

Misschien heb je niet echt een beeld bij Montessori of heb je als beeld een school waar kinderen allemaal zelf mogen kiezen wat ze doen. Dat was namelijk wel mijn beeld. Inmiddels weet ik iets meer over Montessori. 

In deze serie deel ik meerdere principes uit de Montessori-visie, zodat je steeds meer gaat begrijpen waar Montessori over gaat en om draait.

Ik begin met 'Spelen is het werk van een kind'. 

Shelf-work

Een van de bekendste principes van Montessori is het zogenoemde 'shelf-work'. Dit is namelijk erg aantrekkelijk voor Instagramplaatjes en daarom lijkt het vaak alsof Montessori hierom draait. En ja, 'shelf-work' is een groot deel van de visie. Maar het is niet alles!

Toch even een stukje shelf-work. In de Montessori-werkwijze zijn er in de ruimte waar een kind speelt en leert planken (shelves) op ooghoogte voor het kind met gepaste activiteiten. In de thuissetting betekent dit zo'n 6-8 activiteiten voor het kind, waar hij in speeltijd uit kan kiezen. 

Deze activiteiten heb je als volwassene uitgekozen. Door observatie weet je waar je kind in geïnteresseerd is; vinden ze het heel interessant om te gooien? Of om doosjes open en dicht te doen? En vonden ze die puzzel vorige keer erg leuk? Je past je activiteiten aan rondom deze observaties. 

En dan is het aan het kind om lekker te gaan spelen. Een activiteit moet wel even worden uitgelegd, maar dan is het aan het kind.

Spelen = werken

En dan kunnen kinderen zich heel lang vermaken met het speelgoed wat voor handen is. Hierbij is het respect voor het kind heel belangrijk. Lees hier ook over in de vorige blog. 

Respect voor het kind betekent dat we het spel niet slechts zien als spel, maar als het werk voor het kind. Dus we gaan nadenken hoe wij behandeld zouden worden tijdens het werk.

Zo willen we bijvoorbeeld niet dat iemand de hele tijd over onze schouders kijkt en overal dingen over zegt: 'goed gedaan, knappe jongen, mooi hoor, wauw wat doe je dat goed!' Ten eerste is het heel irritant en ten tweede is het heel lastig om je te blijven concentreren! Vooral voor jonge kinderen: zij kunnen nog niet zo goed filteren en moeten dus heel bewust jouw woorden verwerken, wat ze afleidt van hun activiteit. Geef dus geen commentaar zolang je kind geconcentreerd is!

Ook is het vervelend als onze baas ons kantoor binnen komt stormen en zegt: "We gaan nu eten. Je moet nu meteen opstaan." Als je even je verslagje wil aftypen komt je baas naar je toe en rukt hij het toetsenbord uit je handen en rolt je stoel naar de kantine. Geef een kind dus van tevoren informatie dat het bijna tijd is om te stoppen. Doe dat ook het liefst als je een kleine concentratiebreuk ziet en merkt dat je even wat kunt zeggen.

Wat me ook heel irritant lijkt is dat mijn baas tijdens mijn werk helpt als ik daar niet om gevraagd heb. Ik zit lekker in mijn werk, maar mijn baas kijkt over mijn schouder mee en wijst me op een spelfout. Weg flow! Ik had zo veel ideeën maar het is helemaal weg. Of nog erger: mijn baas duwt mijn handen weg en verbetert de spelfout op mijn computer. Ik zou gek worden! Bemoei je dus niet zomaar met het werk van je kind. Meer hierover in de volgende alinea!

Helpen

Wat zegt Montessori dan over helpen? Mogen we het kind niet helpen als het niet lukt? Een belangrijke uitspraak binnen Montessori is: 

"Geef zo veel hulp als nodig en zo weinig als mogelijk."

En 

"Help mij het zelf te doen."

Deze twee uitspraken zijn heel belangrijk wanneer het gaat om helpen.

Helpen doe je dus niet zomaar; de struggle is deel van de overwinning. Als iets je eerst niet lukt en daarna wel heb je toch een euforisch gevoel? Bied ruimte aan je kind om dit gevoel te ervaren.

Merk je dat ze gefrustreerd raken en héél dichtbij de oplossing zijn? Geef een kleine tip, zo klein mogelijk, om ze te helpen. Draai bijvoorbeeld even het puzzelstukje, of zeg "wat als je hem draait?". Dit doe je dus wel pas laat, laat ze eerst even 'puzzelen' 😜.

Als ze opkijken en ze kunnen nog niet praten, dan kan dat een vraag om hulp zijn. Dan mag je altijd helpen! Als ze om hulp vragen, willen we ze helpen. Dat is liefde. Ook als ze concreet om hulp vragen kun je helpen. Maar het principe blijft wel dat je een minimale tip geeft zodat ze weer verder kunnen. 

Soms kijken ze op om bevestiging of een complimentje. Een glimlach kan dan al genoeg zijn, of een korte bevestiging: "je hebt de puzzel opgelost!"

Dus...

Vaak is het afleren wat we gewend zijn of waartoe we geneigd zijn: op je handen zitten hoor je vaak in Montessori. Maar bedenk altijd hoe jouw gedrag zou overkomen als jij het kind was. Neem het spel van het kind serieus, het is een natuurlijke drift naar ontwikkeling. Zo mooi!

Veel van deze tips heb ik van het volgende youtube-filmpje. Ik heb expres deze blog geschreven voor als je Engels moeilijk vindt, maar deze vrouw is echt te gek en heeft hele goede video's rondom Montessori.